Reklama

Tygiel kultur i wyznań

2019-01-30 11:36

AS za MMŁ
Edycja łódzka 5/2019, str. IV

Bożena Szafrańska/MMŁ
Wnętrze cerkwi pw. św. Olgi, zdjęcie współczesne

Cerkiew pw. św. Olgi przy ul. Grzegorza Piramowicza 12 do dzisiaj służy łódzkiej społeczności prawosławnej. Jest wprawdzie mało znana i prawie niewidoczna, ale swą architekturą przyciąga uwagę turystów i mieszkańców miasta. Jest trzecią prawosławną świątynią w Łodzi wybudowaną pod koniec XIX wieku.

Starania o zakup działki pod budowę domu parafialnego w pobliżu nowo powstałej cerkwi pw. św. Aleksandra Newskiego przy ul. Widzewskiej (obecnie ul. Kilińskiego) podjęto jeszcze podczas budowy świątyni. Dopiero w 1891 r. miejscowy fabrykant Juliusz Kunitzer odstąpił parafii wydzieloną parcelę przy ul. Dzielnej (obecnie ul. Narutowicza), gdzie stanęła okazała kamienica. Powstał tu w latach 1896-1897 dom parafialny. Najprawdopodobniej autorem projektu architektonicznego obiektu był Franciszek Chełmiński. W kamienicy znajdowały się m.in. mieszkania dla duchownych, pomieszczenia kancelaryjne i biura. Niemal w tym samym czasie w pobliżu domu parafialnego, przy ul. Olgińskiej (obecnie ul. Piramowicza) budowano szkołę parafialną, a potem ochronkę dla prawosławnych sierot. Prace zakończono w 1895 r.

W 1898 r. oddano do użytku – połączoną z sierocińcem – kaplicę/cerkiew szkolną (projekt świątyni wykonał Franciszek Chełmiński). Patronką została księżna kijowska, inicjatorka chrystianizacji Rusi – św. Olga. Poświęcenie nowej cerkwi i sierocińca w Łodzi miało miejsce 16 października 1898 r.

Reklama

Prawosławna świątynia przy ul. Piramowicza jest znacznie skromniejsza od stojącej przy ul. Kilińskiego cerkwi pw. św. Aleksandra Newskiego. Nic w tym dziwnego – wybudowana została ze składek wiernych, bez wsparcia finansowego lokalnych fabrykantów. Świątynia nie ma charakterystycznych kopuł odróżniających ją od innych obiektów sakralnych, ale na szczególną uwagę zasługuje jej wnętrze. Jest to bowiem jedyna w Polsce cerkiew, w której na ścianach nie ma malowideł z postaciami świętych. Wnętrze zdobią XIX-wieczne ikony i przepiękne kolorowe polichromie. Ciekawostką może być fakt, że ikonostas, który znajduje się w świątyni, pierwotnie miał znaleźć się w cerkwi pw. św. Aleksandra Newskiego – okazał się jednak za wysoki. Na uwagę zasługują także wielkie teksty w języku staro-cerkiewno-słowiańskim (10 przykazań i prawosławne credo – wyznanie wiary) umieszczone tuż obok drzwi łączących dawny sierociniec ze świątynią. Mogły być one ściągą dla dzieci uczestniczących w liturgii. 1 października 1980 r. cerkiew św. Olgi wpisana została do rejestru zabytków.

W Muzeum Miasta Łodzi można oglądać wystawę stałą „Na wspólnym podwórku – łódzki tygiel kultur i wyznań”, poświęconą także prawosławnej społeczności w Łodzi.

75. rocznica śmierci sług Bożych Rodziny Ulmów

2019-03-24 09:24

pab / Markowa (KAI)

W niedzielę 24 marca przypada 75. rocznica śmierci Sług Bożych Rodziny Ulmów, zamordowanych za ukrywanie żydów w czasie II wojny światowej. Główne uroczystości odbędą się dzisiaj w Markowej na Podkarpaciu, gdzie mieszkali i zginęli Ulmowie.

Muzeum w Markowej
Wiktoria i Józef Ulmowie oraz ich dzieci zostali zamordowani 24 marca 1944 r. za pomoc Żydom

Wydarzenie rozpocznie się o 10.30 modlitwą nad grobem Rodziny Ulmów na cmentarzu parafialnym w Markowej. O 11.00 w miejscowym kościele rozpocznie się Msza św., której przewodniczyć będzie metropolita częstochowski abp Wacław Depo. Obecny będzie także metropolita przemyski abp Adam Szal.

Po Mszy dalsza część uroczystości odbywać się będzie na terenie Muzeum Polaków Ratujących Żydów. Najpierw w Sadzie Pamięci nastąpi złożenie hołdu Polakom ratującym żydów, a następnie wręczenie odznaczeń państwowych nadanych przez Prezydenta RP. Zaplanowano także odsłonięcie tabliczek Polaków Ratujących Żydów na Podkarpaciu.

Dopełnieniem obchodów będzie spektakl „Sprawiedliwi. Historia Rodziny Ulmów” w wykonaniu aktorów Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Rozpoczęcie o 17.00 w budynku OSP.

Józef Ulma urodził się 2 marca 1900 r. w Markowej. Ukończył miejscową szkołę powszechną, a następnie kurs rolniczy w Pilźnie. Zajmował się ogrodnictwem, pszczelarstwem, hodowlą jedwabników oraz introligatorstwem. Jego największą pasją była jednak fotografia. Wykonał tysiące zdjęć ilustrujących życie mieszkańców Markowej, w tym wesela, chrzciny, przedstawienia teatralne.

Wiktoria Ulma z domu Niemczak urodziła się 10 grudnia 1912 r. w Markowej. Po ukończeniu miejscowej szkoły powszechnej uczęszczała na kursy organizowane przez Uniwersytet Ludowy w Gaci. Występowała ponadto w działającym w Markowej amatorskim zespole teatralnym.

Józef i Wiktoria pobrali się w 1935 r. Przez dziewięć lat małżeństwa na świat przyszło sześcioro ich dzieci: Stanisława (ur. 1936), Barbara (ur. 1937), Władysław (ur. 1938), Franciszek (ur. 1940), Antoni (ur. 1941) i Maria (ur. 1942).

Podczas okupacji niemieckiej, zapewne pod koniec 1942 r., mimo biedy i zagrożenia życia Ulmowie dali schronienie ośmiorgu Żydom o nazwiskach: Goldman i Szall.

Rankiem 24 marca 1944 r. przed dom Ulmów przybyło pięciu niemieckich żandarmów oraz kilku granatowych policjantów. Dowodził nimi por. Eilert Dieken. Najpierw zamordowano Żydów, potem Józefa i Wiktorię (będącą w siódmym miesiącu ciąży). Następnie Dieken podjął decyzję o zabiciu dzieci. W kilka minut życie straciło siedemnaście osób - w tym dziecko, które Wiktoria zaczęła rodzić w chwili egzekucji. Ulmowie pochowani zostali na cmentarzu w Markowej, zaś Żydzi, którzy zginęli obok nich, spoczywają na cmentarzu w Jagielle (miejscu pochówku 41 innych ofiar Holokaustu z Markowej).

W 1995 r. Wiktoria i Józef Ulmowie zostali uhonorowani pośmiertnie tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W 2003 r. w diecezji przemyskiej rozpoczął się ich proces beatyfikacyjny. W 2004 r. odsłonięto w Markowej pomnik poświęcony rodzinie Ulmów. W 2010 r. prezydent RP Lech Kaczyński odznaczył ich Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

17 marca 2016 r. z udziałem prezydenta RP Andrzeja Dudy oraz przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski abp. Stanisława Gądeckiego w Markowej na Podkarpaciu otwarto Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów. Do tej pory odwiedziło je 110 tys. osób.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Obraz św. Józefa Kaliskiego w Kostrzynie n. Odrą

2019-03-25 22:53

Kamil Krasowski

Obraz św. Józefa Kaliskiego peregrynuje na pograniczu polsko-niemieckim. Już dziś dotarł do parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła w Kostrzynie nad Odrą.

Grzegorz Zawada
Obraz św. Józefa dotarł do parafii NMP Matki Kościoła w Kostrzynie n. Odrą
Zobacz zdjęcia: św. Józef w Kostrzynie nad Odrą.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem